Şanlıurfa'da 15 Asırlık Kasr-Ül Benat 'Kızlar Sarayı'

Şanlıurfa'daki Kasr-Ül Benat (Kızlar Sarayı) köyü köklü tarihi ile geçmişe ışık tutuyor.

banner55

Şanlıurfa'da 15 Asırlık Kasr-Ül Benat 'Kızlar Sarayı'

Şanlıurfa'daki Kasr-Ül Benat (Kızlar Sarayı) köyü köklü tarihi ile geçmişe ışık tutuyor.

16 Şubat 2021 Salı 07:34
8046 Okunma
Şanlıurfa'da 15 Asırlık Kasr-Ül Benat 'Kızlar Sarayı'
banner81

Araştırmacı / Fotoğrafçı Mehmet Sadık Alican, Soğmatar'ın 17 kilometre kuzeydoğusunda, Betik'in ise 10 kilometre doğusunda yer alan Kasr-Ül Benat'ı görüntüledi. Alican, tarihi mekanla ilgili arşivlerden edindiği bilgileri de verdi.

İşte o yazı ve sarayın fotoğrafları...

Soğmatar'ın 17 km. kuzeydoğusunda, Betik'in 10 km. doğusundadır. Köy meydanındaki ağılların ihata duvarlarında bolca kullanılan blok taşlardan, burada büyük yapı kalıntılarının mevcut olduğu anlaşılmaktadır. 1911 yılında Urfa'yı ziyaret eden İngiliz Araştırmacı Bayan Gertrude Bell tarafından çekilen Kasr-ül Benat'taki bu yapıların fotoğrafları İngiltere/New Castle Upon Time Üniversitesi arşivlerinde muhafaza edilmektedir.

Bir açık hava görseli olabilir

Soğmatar'daki Süryânice yazıtlı Kutsal Tepe'nin bir benzeri Kasr-ül Benat'ta bulunmaktadır. Köyün kuzeyindeki bu kayalık tepede 10'dan fazla Süryânice yazıtın bulunması, burayı “Yazıtlı Tepe” olarak adlandırmamıza sebep olmuştur. Kutsal Tepe'nin M.S. II. yüzyıla tarihlenen yazıtlarından biraz daha geç dönemlere, III. veya IV. yüzyıllara tarihlenen ”Yazıtlı Tepe” yazıtları stil olarak ta Soğmatar yazıtlarından farklılık göstermektedir.

Bir açık hava yakın çekimi olabilir

İki yada üç konturlu olarak yazılmış bu yazılar Süryâni Kaligrafi sanatının Urfa ve çevresinde bilinen tek örnekleri olması bakımından önem taşımaktadır. Tepenin güneybatı kesiminde oldukça iri harflerle kayaların üzerine üç konturlu olarak kazınmış bir yazıtta “Kust....” kelimesi okunabilmektedir. Yazıtın son harfleri toprak altında kaldığından tamamını okumak mümkün olmamıştır.

Fotoğraf açıklaması yok.

Yazıtlı Tepe'de Tarih Araştırmacısı Selahaddin E.Güler tarafından okunan diğer Süryânice yazıtlarda; “Ben Sargis”, “Ben Gebar'u”, “Amaryu”, “Ben keşiş Şim'un”, “Ben Demet(ri)ono” gibi keşiş isimleri tespit edilmiş olması, Kasr-ül Benat'ın bir keşiş merkezi olduğu fikrini doğurmuştur.

Fotoğraf açıklaması yok.

Soğmatar'da Pagan inancını yansıtan yazılara Kasr-ül Benat'ta yer verilmemiş olması bu fikri güçlendirmektedir.

Bir açık hava görseli olabilir

“Yazıtlı Tepe” üzerinde ayrıca; biri tepenin güneybatı yamacında küçük, diğeri bunun 100 m. kuzeydoğusunda biraz daha büyük, üçüncüsü bunun kuzeydoğusunda tepenin zirvesinde olmak üzere, kaya zemine oyulmuş labirent şekilleri bulunmaktadır. Ortadaki bir motifinden gelişen bu şekillerin mahiyeti anlaşılamamıştır.

Fotoğraf açıklaması yok.

“Yazıtlı Tepe'nin güney kesiminde ve köyün doğusundaki kayalık yamaçta, mağaralar ve kaya mezarları yer almaktadır. Bunlardan en büyüğü ve işçilikli olanı “Yazıtlı Tepe”nin güney yamacındaki 8 arkosoliumlu kaya mezarıdır. Arkosoliumların silmeli kemerleri birbirine bağlı olarak mezarın üç yönünü dolaşmakta, aralarındaki boşluklarda kabartma haç ve çiçek motifleri yer almaktadır. Mezarın güneye bakan giriş cephesindeki Süryânice yazıtlarda burada yatan şahıslardan “Keşiş Abrohom” adı okunabilmektedir. Bu mezarın bir benzeri Şanlıurfa il merkezinin güney kesiminde “Ehber” (Abgar) olarak adlandırılan dağlık alanda bulunmaktadır.

Bir açık hava görseli olabilir

Kasr-ül Benat'taki mimari elemanların lento silmeleri, Korint üslubundaki sütun başlıkları, Senem Mağara da olduğu gibi Urfa merkezindeki Ulu Cami'nin yerinde bulunan Aziz Stefanos Kilisesi'nden kalma kemer, lento ve sütun başlarına büyük ölçüde benzemektedir.

Bir açık hava görseli olabilir

Ancak, Kasr-ül Benat sütun başlıkları Aziz Stefanos Kilisesi'ndekilere göre daha sade ve süslemesizdir. Bütün bunlara dayanarak Kasr-ül Benat yapılarını, IV. yüzyıl sonlarına tarihlemek mümkündür.

Bir açık hava görseli olabilir

Sarayın giriş kapısı olduğu söylenilen kapıdan içeri girince yaklaşık on metre ileride solda bulunan oda da erkek tavuz kuşu kabartması ilk defa tarafımızca fotoğraflanmıştır !

Fotoğraf açıklaması yok.

Köyün bir çok yerinde mangala oyunu oynana iki sıra halinde yedili oyuklar ve ayrıca hiç girilmemiş mağaralar ve sarnıçlar mevcut.

Bir açık hava görseli olabilir

Köy halkı kendi imkânlarıyla fotoğraflardaki bir çok yapıyı koruyarak günümüze ulaşmasını sağlamış.

Bir açık hava görseli olabilir

Ayrıca yazıda geçen " Ehber " ( Abğar ) dağındaki bu yapının benzeri olan mekân tahrib edilerek yok olma seviyesine gelmiştir.

Bir açık hava yakın çekimi olabilir

Kaynak : Kültür bakanlığı e-kitap wep sayfası

Sanat tarihçisi :

Cihat Kürkçüoğlu

Araştırmacı yazar

Selahattin Güler

ve ŞURKAV derğisi

Fotoğraflar ve yazı : Mehmet Sadık Alican

Son Güncelleme: 16.02.2021 07:43
Anahtar Kelimeler:
Urfa Haber
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.