Türkiye genelindeki zincir marketlerde kağıt fiyat etiketlerinin yerini Elektronik Raf Etiketi (ESL) sistemleri almaya başlarken, yeni uygulamanın fiyatlandırma süreçlerinde köklü değişiklikler yaratması bekleniyor. Wi-Fi üzerinden merkezi sistemle yönetilen dijital etiketler operasyonel hız sağlarken, anlık fiyat değişimlerine zemin hazırlaması tartışmaları beraberinde getiriyor.
Maliyet ve İş Yükü Ortadan Kalkıyor
Perakende şirketleri tarafından çevresel sürdürülebilirlik ve raftaki fiyat ile kasadaki fiyat uyuşmazlığını giderme amacıyla tanıtılan sistem, fiyat güncellemelerindeki lojistik engelleri kaldırıyor. Türkiye genelinde 50 binden fazla şubesi bulunan organize perakende sektöründe, her mağazadaki binlerce kağıt etiketin manuel değişiminden kaynaklanan iş yükü, dijital sistemle sona eriyor. Yeni altyapı sayesinde genel merkezden yapılacak tek bir işlemle tüm şubelerdeki ürün fiyatları saniyeler içinde eş zamanlı olarak güncellenebiliyor.
Mikro-Zamlar ve Yapay Zeka Entegrasyonu
Sistemin yapay zeka destekli altyapısı, mağaza yoğunluğu, hava durumu ve tüketici alışkanlıkları gibi değişkenleri analiz ederek dinamik fiyatlandırma yapılmasına olanak tanıyor. Değerlendirmelere göre, maliyet artışlarının günlük veya gün içi periyotlarla, küçük oranlarda (mikro-zamlar) raflara yansıtılması öngörülüyor. Günün yoğun saatlerinde, hava muhalefetinde veya ani talep artışı yaşanan durumlarda belirli ürün gruplarında algoritmalar aracılığıyla anlık fiyat dalgalanmaları yaşanabileceği belirtiliyor.
Denetim Süreçleri İçin 'Karakutu' Önerisi
Dijital etiketlerin, resmi denetimler esnasında merkezden yapılacak müdahalelerle fiyatların anlık olarak mevzuata uygun seviyelere çekilmesine ve denetim sonrasında tekrar yükseltilmesine teknik imkan sağlaması, gözetim mekanizmalarına yönelik yeni bir düzenleme ihtiyacını doğuruyor. Uzmanlar, fiyat hareketlerinin şeffaf biçimde takip edilebilmesi ve denetimden kaçışların önlenmesi için geriye dönük değişimleri kaydeden bir "karakutu" uygulamasının zorunlu hale getirilmesi gerektiğini vurguluyor.
ABD'de Yasal Düzenleme Gündemde
Elektronik etiket uygulamaları, Amerika Birleşik Devletleri'nde de tüketici hakları bağlamında inceleniyor. Kongre üyeleri, kişiselleştirilmiş ve dinamik gözetim fiyatlandırması modeline karşı kısıtlayıcı yasa tasarıları sunarken, sendikalar da sistemin haksız fiyatlandırmayı kolaylaştırabileceği uyarısında bulunuyor. Bir milyonu aşkın işçiyi temsil eden Uluslararası Gıda ve Ticaret İşçileri Sendikası (UFCW) yetkililerinden Ademola Oyefeso, söz konusu elektronik sistemlerin haksız fiyatlandırma planlarına zemin hazırlayabileceğini belirterek bu konuya kurumsal müdahale edilmesi gerektiğini ifade ediyor.