Son yıllarda Urfa’da gençler arasında madde kullanımına dair artan kaygı, yalnızca bireysel tercihlerle açıklanabilecek bir durum değildir.
Bu tablo; psikolojik, sosyolojik ve ekonomik etkenlerin bir araya geldiği, açıkça toplumsal bir soruna işaret etmektedir.
Psikolojik açıdan bakıldığında, gençlerde gelecek algısının zayıflaması; umutsuzluk, çaresizlik ve kaçış davranışlarını artırır. Uzun süre imkânsızlık hissiyle karşı karşıya kalan birey, yaşadığı duygusal yükü hafifletecek kısa yollar arar. Bu süreçte psikolojide öğrenilmiş çaresizlik olarak tanımlanan bir durum gelişebilir: Kişi, ne yaparsa yapsın koşulların değişmeyeceğine inanır ve çabalamaktan vazgeçer. Madde kullanımı bu noktada bir çözüm değil; baş etme çabasının riskli ve geçici bir biçimi olarak ortaya çıkar.
Sosyolojik açıdan ise aidiyet ihtiyacı belirleyici bir rol oynar. Gençlerin kendilerini değerli hissedecekleri sosyal alanlar daraldıkça, yanlış da olsa bir gruba ait olmak, hiçbir yere ait olmamaktan daha güvenli hissedilebilir. Bu nedenle madde kullanımı çoğu zaman bireysel bir zayıflık değil; görülmeme, dışlanma ve değersizlik hissinin bir sonucudur.
Ekonomik koşullar bu süreci daha da derinleştirir. İşsizlik, geçim kaygısı ve sınırlı imkânlar yalnızca yaşam standartlarını değil, bireyin gelecek tasavvurunu da sınırlar. “Ne yaparsam yapayım değişmeyecek” düşüncesi, zamanla isteksizlik ve vazgeçiş duygusuna dönüşebilir. Bu noktada gençler, hayata tutunmak yerine hayattan uzaklaşmayı seçebilir.
Toplum olarak sıkça yaptığımız bir hata, maddeye yönelen gençleri etiketlemek ve sorunu bireyselleştirmektir. Oysa bu yaklaşım çözüm üretmez; aksine sorunu derinleştirir ve görünmez kılar. Madde kullanımıyla mücadele, yalnızca bireysel irade ya da yasaklar üzerinden ele alınamaz.
Bu mesele; gençlere umut verecek sosyal alanların oluşturulmasını, destekleyici ilişkilerin güçlendirilmesini ve en önemlisi mümkünlük duygusunun yeniden inşa edilmesini gerektirir.
Çünkü bir toplum, gençlerine gelecek sunabildiği kadar güçlüdür.
Ve gençlerin yaşadığı bu arayış, görmezden gelindiğinde değil; anlaşıldığında iyileşir.
Dipnot:
Urfa’da madde kullanımıyla mücadele ve gençlere yönelik önleyici çalışmalar yürüten yapılar da bulunmaktadır. Bu alanda sahada aktif olarak faaliyet gösteren Liman Ayık Yaşam Derneği, gençlerle birebir temas kuran önemli sivil girişimlerden biridir. Ayrıca AMATEM gibi profesyonel destek ve tedavi merkezleri, hem bireyler hem de aileler için başvurulabilecek önemli destek noktaları arasında yer almaktadır.
